Chứng Nhận Sinh Khối & Nhiên Liệu Bền Vững: Doanh Nghiệp Việt Nam Cần Gì Để Xuất Khẩu

Chứng Nhận Sinh Khối
20 November 2026

Doanh nghiệp xuất khẩu sinh khối và nhiên liệu bền vững cần chọn chứng nhận theo 3 yếu tố là sản phẩm, thị trường đích và mục đích sử dụng cuối. Viên nén gỗ sang Nhật Bản cần SBP, GGL, FSC hoặc PEFC kèm dữ liệu phát thải vòng đời, còn nhiên liệu vào EU cần ISCC EU hoặc chương trình được EU công nhận theo RED III. SAF cho hàng không quốc tế cần ISCC CORSIA, trong khi nhựa, hóa chất tái chế dùng ISCC PLUS. Control Union Vietnam đồng hành cùng doanh nghiệp từ xác định phạm vi, đánh giá đến cấp chứng nhận.

💡 KEY TAKEAWAYS CHO DOANH NGHIỆP (EXECUTIVE SUMMARY)

  • Yêu cầu cốt lõi: Nhật Bản chấp nhận FSC, PEFC, GGL và SBP cho sinh khối gỗ nhập khẩu theo cơ chế FIT/FIP, kèm yêu cầu xác minh phát thải GHG vòng đời; EU áp dụng tiêu chí bền vững RED III từ 21/5/2025, với mức độ áp dụng cụ thể tùy tiến độ nội luật hóa của từng quốc gia thành viên.
  • Lưu ý thời hạn: EUDR (Quy định EU 2023/1115, sửa đổi bởi Quy định 2025/2650) áp dụng cho doanh nghiệp vừa và lớn từ 30/12/2026, bao gồm viên nén gỗ (HS 4401.31).
  • Rủi ro nếu chọn sai: Chứng chỉ không khớp phạm vi sản phẩm, tuyên bố bền vững hoặc thị trường sẽ không được bên mua chấp nhận, khiến lô hàng mất điều kiện hưởng ưu đãi năng lượng tái tạo.
  • Giải pháp Control Union: Đánh giá chứng nhận SBP, GGL, ISCC EU, ISCC PLUS, ISCC CORSIA, có thể kết hợp FSC/PEFC và EUDR trong cùng kế hoạch audit, cùng phòng thử nghiệm sinh khối đạt ISO/IEC 17025:2017 tại TP. Hồ Chí Minh.

Xuất khẩu viên nén gỗ và nhiên liệu sinh học cần chứng nhận nào

Theo số liệu Hải quan Việt Nam, xuất khẩu viên nén gỗ năm 2024 đạt 6,03 triệu tấn, trị giá khoảng 805 triệu USD, trong đó Nhật Bản và Hàn Quốc chiếm 94%. Riêng 11 tháng năm 2025, kim ngạch đã vượt 1,08 tỷ USD, tăng 52% so với cùng kỳ, đưa viên nén thành mặt hàng chiến lược của ngành gỗ.

Tăng trưởng nhanh đi kèm một thực tế ít được nói rõ: mỗi thị trường không “mua viên nén”, mà mua bằng chứng bền vững gắn với viên nén. Cùng một lô hàng, khách hàng Nhật Bản cần dữ liệu GHG vòng đời được xác minh, nhà máy điện EU cần chứng minh tuân thủ RED III, còn hãng hàng không cần tiêu chí CORSIA.

Vì vậy, câu hỏi đúng không phải là “chứng nhận nào tốt nhất”, mà là chứng nhận nào được chương trình hỗ trợ của nước nhập khẩu thừa nhận cho đúng sản phẩm của doanh nghiệp. Bảng dưới đây tóm tắt điểm khởi đầu phổ biến.

Sản phẩm Thị trường / mục đích Chứng nhận thường được yêu cầu
Viên nén gỗ, dăm gỗ Nhật Bản (FIT/FIP) FSC, PEFC, GGL hoặc SBP + dữ liệu GHG vòng đời
Viên nén gỗ, dăm gỗ EU (điện, nhiệt theo RED III) SBP (mô-đun RED), ISCC EU hoặc chương trình EU công nhận khác
Viên nén gỗ Hàn Quốc Chứng minh tính hợp pháp gỗ khi nhập khẩu: FSC, PEFC hoặc chứng nhận sinh khối bền vững theo ISO/IEC 17065 (như SBP)
Biodiesel, HVO, bio-LNG EU, nhiên liệu hàng hải ISCC EU
SAF và nguyên liệu SAF Hàng không quốc tế ISCC CORSIA
Hóa chất, nhựa, bao bì sinh học/tái chế Thị trường tự nguyện ISCC PLUS

SBP, GGL, ISCC EU khác nhau ở phạm vi sản phẩm nào

SBP (Sustainable Biomass Program) được thành lập bởi các nhà sản xuất năng lượng lớn của châu Âu, dành cho sinh khối gỗ dùng trong sản xuất điện và nhiệt công nghiệp quy mô lớn. Điểm đặc thù của SBP là chứng nhận bắt đầu từ nhà sản xuất sinh khối, giúp doanh nghiệp có vùng nguyên liệu chưa đạt FSC/PEFC vẫn chứng minh được tính bền vững thông qua Đánh giá rủi ro vùng (Regional Risk Assessment).

GGL (Green Gold Label) là chương trình chứng nhận quốc tế ra đời năm 2002, thuộc sở hữu của Green Gold Label Foundation tại Hà Lan. GGL bao phủ cả sinh khối từ rừng và từ nông nghiệp, tập trung vào 2 nhóm ứng dụng là sản xuất điện, nhiệt và sản xuất hóa chất, vật liệu sinh học.

ISCC EU có phạm vi rộng, bao gồm nhiên liệu sinh học lỏng, khí sinh học, sinh khối nông nghiệp, chất thải và phụ phẩm, được thiết kế để chứng minh tuân thủ Chỉ thị Năng lượng Tái tạo của EU. Với doanh nghiệp vừa sản xuất viên nén vừa kinh doanh dầu thải, phụ phẩm nông nghiệp, ISCC EU thường là lựa chọn bao quát hơn.

Điểm phân biệt quan trọng là SBP và GGL chủ yếu phục vụ sinh khối rắn cho năng lượng, còn ISCC EU phục vụ chuỗi nhiên liệu chịu quy định của EU.

Thị trường EU, Nhật Bản, Hàn Quốc yêu cầu chứng nhận gì

Nhật Bản hiện là thị trường dẫn dắt, chiếm khoảng 80% lượng viên nén xuất khẩu của Việt Nam trong 5 tháng đầu năm 2026. Theo hướng dẫn FIT/FIP sửa đổi năm tài khóa 2026, các chứng nhận được thừa nhận cho sinh khối gỗ nhập khẩu gồm FSC, PEFC, GGL và SBP, đồng thời nhà máy điện phải xác minh phát thải GHG vòng đời của nhiên liệu.

Bộ Kinh tế, Thương mại và Công nghiệp Nhật Bản (METI) đã xác nhận SBP và GGL đáp ứng yêu cầu kiểm tra GHG vòng đời trong cơ chế FIT/FIP. Với vỏ hạt cọ (PKS), Nhật Bản chấp nhận GGL, ISCC và RSB.

EU áp dụng tiêu chí bền vững và giảm phát thải sửa đổi theo RED III (Chỉ thị 2023/2413) từ 21/5/2025, chi tiết tại phần sau. Viên nén gỗ cũng thuộc phạm vi EUDR từ 30/12/2026.

Hàn Quốc áp dụng cơ chế xác minh tính hợp pháp gỗ theo Luật Sử dụng Gỗ Bền vững từ 1/10/2018, trong đó viên nén (HS 4401.31) phải nộp bằng chứng hợp pháp khi khai báo nhập khẩu. Bằng chứng được chấp nhận gồm chứng chỉ FSC, PEFC hoặc chứng nhận sinh khối bền vững cấp theo ISO/IEC 17065 như SBP. Từ 2025, Hàn Quốc cũng giảm dần hệ số REC cho điện sinh khối, làm thay đổi cơ cấu nhu cầu nhập khẩu.

Khi nào cần kết hợp nhiều hệ thống chứng nhận

Khi nào cần kết hợp nhiều hệ thống chứng nhận

Khi nào cần kết hợp nhiều hệ thống chứng nhận

Với sinh khối và nhiên liệu bền vững, kết hợp chứng nhận không phải là “mua thêm giấy”, mà là cách giữ quyền lựa chọn thị trường khi nhu cầu thay đổi. 

Ba tình huống dưới đây là thực tế phổ biến nhất với doanh nghiệp Việt Nam:

Tình huống 1 – Đa dạng hóa thị trường: Một nhà máy đang bán chủ yếu sang Hàn Quốc nhưng muốn chuyển dịch sang Nhật Bản sau khi REC giảm. Lúc này, sở hữu đồng thời SBP và GGL, hoặc SBP kèm FSC Controlled Wood, giúp nhà máy đáp ứng danh sách chứng nhận FIT/FIP mà không phải xây lại hệ thống từ đầu.

Tình huống 2 – Đa dạng sản phẩm: Doanh nghiệp vừa sản xuất viên nén vừa thu gom dầu ăn đã qua sử dụng (UCO) cần SBP hoặc GGL cho viên nén và ISCC EU hoặc ISCC CORSIA cho UCO, với hệ thống cân bằng khối lượng tách biệt theo từng chương trình.

Tình huống 3 – Yêu cầu chồng lớp pháp lý: Lô viên nén xuất sang EU vừa phải đáp ứng RED III, vừa phải có thẩm định EUDR. Tích hợp đánh giá SBP với FSC/PEFC và kiểm tra dữ liệu định vị địa lý giúp giảm số lần audit và tránh trùng lặp hồ sơ.

Trên thực tế, đã có nhà máy viên nén tại Việt Nam công bố đạt đồng thời SBP và GGL, cho thấy mô hình đa chứng nhận đang được doanh nghiệp trong nước áp dụng.

So sánh SBP, GGL, ISCC EU, ISCC PLUS và ISCC CORSIA như thế nào

Năm chương trình này thường bị gộp chung dưới tên “chứng nhận sinh khối và nhiên liệu bền vững”, nhưng mỗi chương trình phục vụ một hệ thống quy định và một nhóm khách hàng khác nhau. Chọn sai không làm doanh nghiệp vi phạm pháp luật, nhưng có thể khiến lô hàng mất giá trị thương mại vì buyer không dùng được chứng chỉ để hưởng ưu đãi.

Cách so sánh hiệu quả nhất là đặt câu hỏi theo chiều ngược lại: buyer cần chứng minh điều gì với cơ quan quản lý của họ. Nhà máy điện Nhật Bản cần chứng minh nhiên liệu đủ điều kiện FIT/FIP, nhà phân phối nhiên liệu EU cần chứng minh tỷ lệ năng lượng tái tạo, hãng hàng không cần chứng minh nhiên liệu đủ điều kiện CORSIA.

Khi xác định được “bằng chứng mà buyer cần”, việc chọn chương trình trở nên rõ ràng. Bảng so sánh dưới đây chỉ sử dụng thông tin được công bố từ văn bản chính thức hoặc chủ sở hữu chương trình.

Bảng so sánh chi tiết theo sản phẩm và thị trường đích

Tiêu chí SBP GGL ISCC EU ISCC PLUS ISCC CORSIA
Sản phẩm trọng tâm Sinh khối gỗ cho điện, nhiệt công nghiệp Sinh khối rừng và nông nghiệp cho năng lượng, hóa chất Nhiên liệu sinh học, sinh khối, chất thải, phụ phẩm Vật liệu sinh học, tái chế, tuần hoàn SAF và nguyên liệu SAF
Công nhận theo RED (EU) Có – Quyết định thực thi (EU) 2024/3191 cho nhiên liệu sinh khối Chưa được công nhận (EC đang xem xét, tính đến cuối 2025) Có Không áp dụng cho mục tiêu RED Không áp dụng (phục vụ CORSIA)
Thị trường chấp nhận EU, Nhật Bản (FIT/FIP), Hàn Quốc (hợp pháp gỗ) Nhật Bản (FIT/FIP), Hà Lan (SDE++) EU, nhiên liệu hàng hải liên quan EU Thị trường tự nguyện toàn cầu Các quốc gia thành viên ICAO
Dữ liệu GHG Dữ liệu năng lượng và carbon xuyên chuỗi Dữ liệu năng lượng và carbon xuyên chuỗi Bắt buộc theo phương pháp RED Tùy claim Giảm phát thải ròng ≥10% so với mức cơ sở
Hiệu lực và duy trì 5 năm, đánh giá hằng năm Đánh giá hằng năm 12 tháng, tái chứng nhận hằng năm 12 tháng, tái chứng nhận hằng năm 12 tháng, tái chứng nhận hằng năm

Bảng cho thấy SBP là chương trình duy nhất trong nhóm sinh khối rắn vừa được EU công nhận theo RED, vừa được Nhật Bản thừa nhận trong FIT/FIP. Đây là lý do SBP thường được xem là “chứng nhận hai thị trường” cho viên nén gỗ.

GGL có lợi thế tại Nhật Bản và Hà Lan, đồng thời bao phủ cả sinh khối nông nghiệp như PKS. Doanh nghiệp nhắm thị trường EU nên kiểm tra danh sách chương trình được Ủy ban châu Âu công nhận tại thời điểm ký hợp đồng.

Chứng nhận nào phù hợp với từng loại tuyên bố bền vững

Trong thương mại sinh khối và nhiên liệu bền vững, claim là phát biểu doanh nghiệp đưa lên hóa đơn, chứng từ giao dịch hoặc tài liệu marketing, và mỗi tuyên bố chỉ hợp lệ khi được chương trình chứng nhận tương ứng bảo chứng. Dùng tuyên bố vượt phạm vi chứng chỉ là rủi ro bị người mua từ chối hoặc bị xem là tuyên bố môi trường gây hiểu lầm.

Bốn nhóm tuyên bố phổ biến trong ngành sinh khối và nhiên liệu bền vững được đối chiếu với chứng nhận như sau.

  • “Đủ điều kiện năng lượng tái tạo” tại EU: cần chứng chỉ từ chương trình được EU công nhận như SBP (đã kích hoạt yêu cầu RED) hoặc ISCC EU, kèm Bằng chứng bền vững (PoS) cho từng lô hàng.
  • “Đạt chuẩn SBP” và “được SBP kiểm soát”: phân biệt theo loại nguyên liệu đầu vào, trong đó nguyên liệu đáp ứng toàn bộ tiêu chuẩn SBP hoặc được kiểm soát qua chứng nhận rừng mà SBP thừa nhận.
  • “Đạt chứng nhận GGL” và “được GGL kiểm soát”: được Cơ quan Doanh nghiệp Hà Lan (RVO) chấp nhận cho chương trình hỗ trợ năng lượng tái tạo SDE++.
  • “Có nguồn gốc sinh học”, “tái chế” và “tuần hoàn”: phù hợp với ISCC PLUS, thường áp dụng cho hóa chất, nhựa và bao bì theo phương pháp cân bằng khối lượng.

Với “trung hòa carbon”, chứng nhận chuỗi cung ứng là chưa đủ. Doanh nghiệp cần kiểm kê khí nhà kính theo ISO 14064-1 hoặc tính dấu chân carbon sản phẩm theo ISO 14067, được thẩm tra độc lập.

ISCC PLUS có thay thế được ISCC EU không?

Câu trả lời ngắn là không, nếu mục tiêu là chứng minh tuân thủ RED tại EU. ISCC EU được thiết kế cho thị trường châu Âu nơi đã có quy định bắt buộc về năng lượng bền vững, còn ISCC PLUS phục vụ thị trường ngoài châu Âu và cho các sản phẩm sinh học và tái chế, nơi buyer cần bằng chứng bền vững nhưng không dùng chứng chỉ để tính vào mục tiêu năng lượng tái tạo của nhà nước.

Sự khác biệt này thường gây nhầm lẫn khi doanh nghiệp đã có ISCC PLUS cho sản phẩm hóa chất, rồi dùng chính chứng chỉ đó để chào bán nhiên liệu sinh học vào EU. Buyer EU sẽ không thể sử dụng lô hàng cho nghĩa vụ pháp lý, dù nguyên liệu hoàn toàn giống nhau.

ISCC PLUS vẫn có giá trị lớn ở những phân khúc sau.

  • Sản phẩm phi năng lượng như nhựa sinh học, bao bì, hóa chất chuyên dụng.
  • Nhiên liệu sinh học bền vững bán vào thị trường ngoài châu Âu.
  • Buyers toàn cầu cần chứng minh tỷ lệ nguyên liệu tái chế hoặc sinh học trong chuỗi cung ứng.

Doanh nghiệp có danh mục sản phẩm và thị trường hỗn hợp có thể duy trì đồng thời ISCC EU và ISCC PLUS, với điều kiện hệ thống cân bằng khối lượng tách bạch theo từng chương trình.

RED III là gì và được chứng minh bằng chứng nhận nào

RED III là tên gọi phổ biến của Chỉ thị (EU) 2023/2413 sửa đổi Chỉ thị Năng lượng Tái tạo (EU) 2018/2001, có hiệu lực từ 20/11/2023. Chỉ thị nâng mục tiêu năng lượng tái tạo của EU lên ít nhất 42,5% vào năm 2030, đồng thời siết chặt tiêu chí cho sinh khối và nhiên liệu bền vững dùng sản xuất năng lượng.

Điểm cần nhấn mạnh với doanh nghiệp Việt Nam là RED III là khung pháp lý, không phải một chứng chỉ. Doanh nghiệp không thể “xin chứng nhận RED III”, mà chứng minh tuân thủ thông qua các chương trình tự nguyện được Ủy ban châu Âu công nhận.

Các thay đổi về tiêu chí bền vững và giảm phát thải theo RED III được áp dụng từ 21/5/2025. Sinh khối đạt chuẩn RED II được sản xuất trước 21/5/2025 vẫn được tiếp tục bán, còn sinh khối sản xuất sau thời điểm này phải đáp ứng tiêu chí RED III.

Dù EU hiện chỉ chiếm tỷ trọng nhỏ trong xuất khẩu viên nén Việt Nam, RED III vẫn là chuẩn tham chiếu quan trọng, vì nhiên liệu sinh học dùng cho tàu biển theo FuelEU Maritime cũng phải đáp ứng tiêu chí bền vững của RED.

Tiêu chí bền vững và GHG theo RED III gồm những gì

Với điện, nhiệt và làm mát từ nhiên liệu sinh khối, RED III quy định mức tiết kiệm phát thải tối thiểu theo thời điểm vận hành của nhà máy sử dụng.

Nhà máy sử dụng sinh khối Mức tiết kiệm GHG tối thiểu
Bắt đầu vận hành sau 20/11/2023 80%
Vận hành từ 1/1/2021 đến 20/11/2023 70% đến 31/12/2029, sau đó 80% từ 1/1/2030
Vận hành trước 1/1/2021 80% sau 15 năm vận hành, sớm nhất từ 1/1/2026

Mức tiết kiệm được tính bằng cách so sánh phát thải vòng đời của sinh khối và nhiên liệu bền vững với nhiên liệu hóa thạch tham chiếu, theo phương pháp tại Phụ lục VI của Chỉ thị. Điều này có nghĩa nhà máy viên nén Việt Nam đang gián tiếp “gánh” một phần ngưỡng 70–80% của nhà máy điện tại EU.

Bên cạnh GHG, RED III đặt ra nhóm tiêu chí về đất và rừng như sau.

  • Đất có giá trị đa dạng sinh học cao: không lấy nguyên liệu từ rừng nguyên sinh, khu bảo tồn và đồng cỏ đa dạng sinh học cao.
  • Đất có trữ lượng carbon cao: không lấy nguyên liệu từ đất ngập nước, đất than bùn và vùng rừng liên tục đã bị chuyển đổi sau mốc tham chiếu.
  • Sinh khối rừng: chứng minh tính hợp pháp khai thác, tái sinh rừng, bảo vệ chất lượng đất và đa dạng sinh học, duy trì năng lực sản xuất dài hạn của rừng.

RED III cũng hạ ngưỡng áp dụng đối với nhà máy dùng sinh khối rắn từ 20 MW xuống 7,5 MW, mở rộng số lượng buyer EU cần chứng chỉ bền vững.

SBP và ISCC EU đáp ứng RED III ra sao

SBP được Ủy ban châu Âu công nhận lần đầu năm 2022 theo Quyết định thực thi (EU) 2022/1657, sau đó được đánh giá lại và công nhận bằng Quyết định thực thi (EU) 2024/3191 ngày 19/12/2024 cho nhiên liệu sinh khối. Phạm vi công nhận tập trung vào nguyên liệu lignocellulose, phù hợp với viên nén và dăm gỗ.

Một chi tiết mà nhiều bài viết bỏ qua là việc SBP được công nhận không có nghĩa mọi lô hàng mang claim SBP tự động tuân thủ RED. Doanh nghiệp phải kích hoạt và đáp ứng các yêu cầu RED riêng trong hệ thống SBP, thường gọi là mô-đun RED, thì chứng chỉ mới có giá trị pháp lý tại EU.

ISCC EU là chương trình được xây dựng từ đầu cho khung RED, có phạm vi bao gồm nhiên liệu sinh học lỏng, khí sinh học và sinh khối. ISCC EU được Ủy ban châu Âu công nhận theo RED III và được nhiều nhà cung ứng nhiên liệu sử dụng để phát hành Bằng chứng bền vững (PoS) cho từng lô hàng.

Lời khuyên thực tế là xác nhận bằng văn bản với buyer EU ba thông tin trước khi đánh giá, gồm chương trình được chấp nhận, phiên bản tiêu chuẩn áp dụng và yêu cầu dữ liệu GHG thực tế hay giá trị mặc định.

Nhiên liệu hàng hải và SAF cần chứng nhận gì để đáp ứng quy định

2 ngành vận tải khó giảm phát thải nhất là hàng hải và hàng không đang tạo ra nhu cầu mới cho sinh khối và nhiên liệu bền vững, đặc biệt là nhiên liệu từ chất thải và phụ phẩm. Đây là cơ hội đáng chú ý với Việt Nam, quốc gia có nguồn dầu ăn đã qua sử dụng, phụ phẩm nông nghiệp và chế biến thực phẩm dồi dào.

Hai khung quy định chính cần nắm là FuelEU Maritime của EU và CORSIA của Tổ chức Hàng không Dân dụng Quốc tế (ICAO). FuelEU Maritime áp dụng từ 1/1/2025 cho tàu từ 5.000 GT ghé cảng EU, không phân biệt quốc tịch.

CORSIA là cơ chế bù trừ và giảm phát thải cho hàng không quốc tế, trong đó nhiên liệu đủ điều kiện CORSIA (CORSIA Eligible Fuels) giúp hãng hàng không giảm nghĩa vụ bù trừ. Nhiên liệu chỉ được công nhận khi có chứng nhận từ chương trình được ICAO chấp thuận.

Với nhà cung cấp nguyên liệu Việt Nam, điều quan trọng là chứng nhận phải phủ từ điểm phát sinh hoặc thu gom nguyên liệu, không chỉ ở nhà máy lọc dầu. Thiếu mắt xích này, toàn bộ chuỗi phía sau mất khả năng chứng minh nguồn gốc.

ISCC CORSIA áp dụng cho loại SAF và nguyên liệu nào

Nhiên liệu hàng không bền vững (Sustainable Aviation Fuel – SAF) là nhiên liệu sản xuất từ nguồn tái tạo hoặc chất thải, có thể phối trộn với nhiên liệu Jet A/A-1 truyền thống. ISCC CORSIA cho phép chứng nhận SAF từ nguyên liệu thô đến khâu sản xuất SAF thành phẩm.

Theo tiêu chí CORSIA, nhiên liệu đủ điều kiện phải đáp ứng các yêu cầu nền tảng sau.

  • Khí nhà kính: giảm phát thải carbon ròng ít nhất 10% so với mức phát thải vòng đời cơ sở.
  • Trữ lượng carbon: không sản xuất từ sinh khối trên đất có trữ lượng carbon cao đã bị chuyển đổi mục đích sử dụng từ ngày 1/1/2008 trở đi.
  • Truy xuất: chuỗi hành trình được kiểm soát xuyên suốt, kèm tính toán phát thải vòng đời.

Nguyên liệu có thể là các loại quen thuộc trong sản xuất nhiên liệu sinh học như dầu thải, chất thải, phụ phẩm, cũng như nhiên liệu tái tạo có nguồn gốc phi sinh học (RFNBO). Với doanh nghiệp Việt Nam, điểm khởi đầu khả thi nhất thường là chứng nhận điểm thu gom UCO.

Control Union là tổ chức chứng nhận đầu tiên được công nhận cho ISCC CORSIA từ tháng 2/2021, tạo nền tảng kinh nghiệm cho các chuỗi cung ứng SAF đang hình thành tại châu Á.

Nhiên liệu hàng hải cần dữ liệu GHG và truy xuất như thế nào

FuelEU Maritime đặt giới hạn cường độ phát thải GHG của năng lượng sử dụng trên tàu, tính theo phương pháp “từ giếng đến đuôi tàu” (well-to-wake), so với mức tham chiếu năm 2020 là 91,16 gCO2eq/MJ.

Thời điểm áp dụng Mức giảm cường độ GHG
Từ 1/1/2025 2%
Từ 1/1/2030 6%
Từ 1/1/2035 14,5%
Từ 1/1/2040 31%
Từ 1/1/2045 62%
Từ 1/1/2050 80%

Để nhiên liệu sinh học được tính giảm phát thải, nhiên liệu phải đáp ứng tiêu chí bền vững và giảm phát thải theo RED. Vì vậy, các nhà cung ứng nhiên liệu tàu biển thường đạt ISCC EU để cung cấp nhiên liệu sinh học như biodiesel, HVO và bio-LNG kèm PoS cho từng lô. ISCC còn ban hành Bằng chứng tuân thủ (Proof of Compliance – PoC), giúp đơn vị sử dụng cuối chứng minh việc sử dụng nhiên liệu theo EU ETS và FuelEU Maritime.

Dữ liệu nhà cung cấp cần chuẩn bị gồm nguồn gốc và loại nguyên liệu, đánh giá thay đổi sử dụng đất, năng lượng tiêu thụ trong chế biến và phương thức, cự ly vận chuyển. Dữ liệu thực tế giúp kết quả GHG tốt hơn giá trị mặc định, tạo lợi thế khi buyer so sánh nhiều nhà cung cấp.

Quy trình chứng nhận sinh khối tại Việt Nam gồm những bước nào

Quy trình chứng nhận sinh khối và nhiên liệu bền vững tại Control Union Vietnam tuân theo nguyên tắc đánh giá độc lập bên thứ ba, gồm các bước sau.

  1. Tiếp nhận thông tin và xác định phạm vi (Scope): doanh nghiệp cung cấp sản phẩm, địa điểm, thị trường đích, nguồn nguyên liệu và claim dự kiến để xác định chương trình, tiêu chuẩn áp dụng.
  2. Báo giá và ký hợp đồng: chi phí phụ thuộc số địa điểm, số chương trình kết hợp, mức độ phức tạp của vùng nguyên liệu và số ngày công đánh giá.
  3. Đánh giá sơ bộ (Pre-assessment, tùy chọn): xác định khoảng trống giữa hệ thống hiện tại và yêu cầu tiêu chuẩn trước đánh giá chính thức.
  4. Đánh giá chính thức: kiểm tra hồ sơ, thực địa tại nhà máy, kho bãi, phỏng vấn nhân sự và xác minh dữ liệu.
  5. Khắc phục điểm không phù hợp (NC): doanh nghiệp đóng các điểm không phù hợp trong thời hạn tiêu chuẩn quy định.
  6. Cấp chứng chỉ: chứng chỉ ghi rõ phạm vi sản phẩm, địa điểm, hoạt động và claim được phép sử dụng.
  7. Giám sát định kỳ: đánh giá giám sát hoặc tái chứng nhận theo chu kỳ của từng chương trình.

Thời gian hoàn tất phụ thuộc chủ yếu vào mức độ sẵn sàng của hệ thống truy xuất và dữ liệu nhà cung cấp. Lưu ý, tổ chức chứng nhận phải đảm bảo tính khách quan nên không đồng thời tư vấn xây dựng hệ thống cho chính khách hàng được đánh giá.

Doanh nghiệp cần chuẩn bị dữ liệu GHG và chuỗi cung ứng như thế nào

Nếu chứng chỉ là “tấm vé vào cửa”, thì dữ liệu GHG và hồ sơ nguồn gốc là yếu tố quyết định doanh nghiệp được chọn hay bị thay thế. Nhật Bản đã yêu cầu xác minh phát thải vòng đời trong FIT/FIP, EU áp ngưỡng 70–80% theo RED III, CORSIA yêu cầu giảm ít nhất 10%.

Điểm chung của các yêu cầu về sinh khối và nhiên liệu bền vững là buyer ngày càng ưu tiên dữ liệu thực tế thay cho giá trị mặc định. Nhà cung cấp có số liệu năng lượng, vận chuyển rõ ràng sẽ có lợi thế khi đàm phán hợp đồng dài hạn.

Chuẩn bị dữ liệu không đòi hỏi đầu tư lớn ngay từ đầu. Doanh nghiệp có thể bắt đầu từ việc đo đếm điện năng theo công đoạn, ghi nhận nhiên liệu dầu diesel cho xe khai thác và vận chuyển, lưu chứng từ vận tải theo từng lô.

Song song với GHG, hồ sơ nhà cung cấp là nền móng cho mọi chương trình chứng nhận. Thiếu hồ sơ ở tầng nhà cung cấp, mọi tính toán phía sau đều không thể kiểm chứng.

Tính toán phát thải vòng đời theo yêu cầu buyer ra sao

Phương pháp phổ biến nhất được tham chiếu là công thức tại Phụ lục VI RED cho nhiên liệu sinh khối, chia phát thải thành các thành phần theo vòng đời sản phẩm.

Thành phần Ý nghĩa Dữ liệu cần thu thập
eec Phát thải từ khai thác, trồng trọt Nhiên liệu máy móc khai thác, phân bón nếu có
el Phát thải do thay đổi sử dụng đất Hiện trạng đất trước và sau mốc tham chiếu
ep Phát thải từ chế biến Điện năng tiêu thụ, nhiên liệu cấp nhiệt sấy
etd Phát thải từ vận chuyển, phân phối Phương tiện, khối lượng, quãng đường từng chặng
eu Phát thải từ nhiên liệu khi sử dụng Thường do phía sử dụng cuối xác định

Với điện năng, doanh nghiệp nên sử dụng hệ số phát thải lưới điện quốc gia do cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam công bố, hoặc hệ số mà tiêu chuẩn chứng nhận yêu cầu. Với nhiệt sấy dùng vỏ cây, mùn cưa, cần ghi nhận rõ nguồn và lượng sử dụng.

Viên nén xuất khẩu đi qua nhiều chặng vận chuyển như xe tải, sà lan và tàu biển, nên việc ghi nhận chính xác phương tiện, khối lượng và quãng đường từng chặng giúp kết quả tính toán phản ánh đúng thực tế.

Hồ sơ nhà cung cấp và nguồn gốc nguyên liệu gồm những gì

Trong chuỗi sinh khối và nhiên liệu bền vững, hồ sơ nhà cung cấp là phần doanh nghiệp Việt Nam thường gặp khó nhất, vì nguyên liệu viên nén đến từ nhiều nguồn như gỗ rừng trồng, phụ phẩm xưởng xẻ và mùn cưa từ nhà máy chế biến.

Một bộ hồ sơ nhà cung cấp đầy đủ thường bao gồm các thành phần sau.

  • Thông tin định danh: tên, địa chỉ, mã số doanh nghiệp hoặc thông tin hộ trồng rừng, loại nguyên liệu cung cấp.
  • Bằng chứng hợp pháp: hồ sơ lâm sản theo quy định quản lý, truy xuất nguồn gốc lâm sản và hệ thống bảo đảm gỗ hợp pháp Việt Nam (VNTLAS) theo Nghị định 102/2020/NĐ-CP, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 120/2024/NĐ-CP.
  • Dữ liệu vị trí: tọa độ và bản đồ vùng khai thác; với EUDR, thửa đất trên 4 ha cần dữ liệu đa giác (polygon).
  • Chứng chỉ hiện có: FSC, PEFC, FSC Controlled Wood của nhà cung cấp, kèm phạm vi và thời hạn hiệu lực.
  • Cam kết nhà cung cấp: cam kết tuân thủ, cho phép xác minh và cung cấp dữ liệu phục vụ tính GHG.

Doanh nghiệp nên phân loại nhà cung cấp theo mức rủi ro, ưu tiên xác minh thực địa với nguồn có khối lượng lớn hoặc rủi ro cao. Cách tiếp cận dựa trên rủi ro vừa phù hợp tiêu chuẩn, vừa tối ưu nguồn lực kiểm soát nội bộ.

Cần rà soát bộ hồ sơ nhà cung cấp trước mùa đánh giá? Liên hệ Control Union Vietnam để đăng ký đánh giá sơ bộ.

Doanh nghiệp Việt Nam thường mắc sai lầm gì khi chọn chứng nhận

Khi chọn chứng nhận sinh khối và nhiên liệu bền vững, nhiều sai lầm không đến từ thiếu năng lực, mà đến từ giả định sai về cách chứng chỉ được sử dụng ở phía người mua. Năm sai lầm dưới đây xuất hiện thường xuyên trong ngành sinh khối và nhiên liệu bền vững.

Sai lầm 1 – Nghĩ GGL là tiêu chuẩn của Nhật Bản: GGL ra đời tại Hà Lan năm 2002, được cả Hà Lan và Nhật Bản thừa nhận. Hiểu đúng nguồn gốc giúp doanh nghiệp nhận ra GGL có thể mở cửa cả thị trường châu Âu theo chương trình SDE++.

Sai lầm 2 – Cho rằng có chứng chỉ là tự động hợp lệ: SBP được EU công nhận nhưng doanh nghiệp vẫn phải đáp ứng yêu cầu RED riêng để lô hàng tuân thủ RED. Tương tự, Nhật Bản yêu cầu xác minh GHG vòng đời bên cạnh chứng nhận bền vững.

Sai lầm 3 – Phạm vi chứng chỉ không khớp hợp đồng: Chứng chỉ thiếu địa điểm kho trung chuyển, thiếu loại sản phẩm hoặc thiếu claim là nguyên nhân phổ biến khiến chứng từ bị buyer từ chối.

Sai lầm 4 – Xem Hàn Quốc là thị trường “không cần chứng nhận”: Hàn Quốc chưa áp dụng tiêu chí bền vững bắt buộc như EU, nhưng mọi lô viên nén đều phải chứng minh tính hợp pháp gỗ khi khai báo nhập khẩu. Sở hữu sẵn FSC, PEFC hoặc SBP giúp thủ tục này đơn giản hơn so với việc thu thập hồ sơ riêng cho từng lô.

Sai lầm 5 : Dùng tuyên bố vượt phạm vi: Dùng ISCC PLUS để chào bán nhiên liệu cho nghĩa vụ RED, hoặc tuyên bố “trung hòa carbon” khi chưa có kiểm kê GHG được thẩm tra, đều tạo rủi ro mất uy tín với buyer quốc tế.

Cách phòng ngừa hiệu quả nhất là xác nhận yêu cầu bằng văn bản với buyer trước khi chọn chương trình và đăng ký đánh giá.

Tại sao Control Union là đối tác đáng tin cậy cho kiểm nghiệm chứng nhận và kiểm nghiệm sinh khối bền vững?

Control Union được thành lập năm 1920 tại Hà Lan, hiện hoạt động tại hơn 80 quốc gia, với thế mạnh là chứng nhận, giám định và thử nghiệm chuỗi cung ứng nông sản, lâm sản, sinh khối và nhiên liệu bền vững. Tại Việt Nam, Control Union cung cấp đầy đủ các chương trình chứng nhận sinh khối và nhiên liệu sinh học gồm SBP, GGL, ISCC EU, ISCC PLUS, ISCC CORSIA, REDcert, 2BSvs và ENplus cho viên nén gỗ.

Năng lực được thể hiện qua các công nhận cụ thể dưới đây.

  • GGL: Control Union Certifications được Hội đồng Công nhận Hà Lan (RvA) công nhận với số đăng ký RvA-C412, và là tổ chức chứng nhận được RVO liệt kê cho GGL trong chương trình SDE++.
  • SBP: Control Union Certifications được ANAB công nhận cho chương trình SBP.
  • ISCC CORSIA: Control Union là tổ chức chứng nhận đầu tiên được công nhận cho ISCC CORSIA từ tháng 2/2021.
  • Khu vực châu Á: tháng 3/2026, Control Union Indonesia được KAN công nhận cho toàn bộ phạm vi GGL và theo mô-đun FIT/FIP Nhật Bản.

Với doanh nghiệp Việt Nam, lợi thế thực tế là khả năng tích hợp đánh giá nhiều chương trình như SBP, GGL, ISCC, FSC, PEFC và EUDR trong một kế hoạch, giảm số lần gián đoạn sản xuất và trùng lặp hồ sơ.

Bên cạnh chứng nhận, phòng thử nghiệm sinh khối của Control Union Vietnam đạt ISO/IEC 17025:2017 tại TP. Hồ Chí Minh, phân tích nhiên liệu sinh học rắn theo các tiêu chuẩn ISO với các nhóm chỉ tiêu sau.

  • Phân tích vật lý: kích thước, khối lượng riêng, độ bền cơ học.
  • Phân tích gần đúng: độ ẩm, chất bốc, tro và nhiệt độ nóng chảy tro.
  • Phân tích nguyên tố: carbon, hydro, nitơ, lưu huỳnh và oxy.
  • Nhiệt trị: hàm lượng năng lượng, chỉ tiêu quan trọng nhất của nhiên liệu.
  • Kim loại: nguyên tố chính như Na, K trong tro và kim loại nặng như Cd, As, Pb, Hg.

Control Union Vietnam cung cấp dịch vụ trọn gói gồm thử nghiệm, giám định xếp hàng và dỡ hàng cho viên nén gỗ, đặc biệt cho thị trường châu Âu và Nhật Bản. Phòng thử nghiệm còn định lượng carbon và nitơ trong đất và sinh khối, phục vụ tính toán phát thải khí nhà kính từ hoạt động nông nghiệp.

Doanh nghiệp cần hỗ trợ thông tin về chương trình chứng nhận hoặc gửi mẫu kiểm nghiệm, vui lòng liên hệ trực tiếp đội ngũ chuyên gia của chúng tôi.

  • Hotline: +84 28 6281 3362 / +84 917 040 033
  • Email: vietnam@controlunion.com | labvietnam@controlunion.com

Câu hỏi thường gặp về chứng nhận sinh khối và nhiên liệu bền vững

Chi phí và thời gian hoàn tất chứng nhận SBP là bao lâu

Chi phí và thời gian chứng nhận SBP phụ thuộc vào số địa điểm, mức độ sẵn sàng của hệ thống và việc vùng nguyên liệu đã có FSC/PEFC hay cần thẩm định nguồn cung, vì vậy doanh nghiệp nên gửi thông tin phạm vi cho Control Union Vietnam để nhận báo giá cụ thể. Chứng chỉ SBP có hiệu lực 5 năm và được duy trì thông qua đánh giá hằng năm.

Certificate được cấp cho nhà máy hay toàn bộ chuỗi cung ứng

Chứng chỉ được cấp cho từng tổ chức và các địa điểm ghi trong phạm vi, không cấp cho cả chuỗi. Mỗi mắt xích sở hữu hợp pháp sản phẩm có claim, như nhà sản xuất và thương nhân, đều cần chứng nhận riêng để claim được chuyển tiếp.

ISCC PLUS có phù hợp với nhựa và bao bì tái chế không

Có, ISCC PLUS phù hợp với nhựa, bao bì và hóa chất sử dụng nguyên liệu sinh học hoặc tái chế, cho phép doanh nghiệp công bố sản phẩm “có nguồn gốc sinh học”, “tái chế” hoặc “tuần hoàn” dựa trên phương pháp cân bằng khối lượng.