Chứng nhận sinh khối bền vững: Xu hướng thị trường và cơ hội xuất khẩu cho doanh nghiệp Việt Nam

Việt Nam là một trong những quốc gia cung ứng viên nén gỗ và dăm gỗ quan trọng trên thị trường quốc tế. Cùng với nhu cầu năng lượng tái tạo, các yêu cầu về nguồn gốc nguyên liệu, tính bền vững và phát thải khí nhà kính (GHG) đang ngày càng được chú trọng. Chứng nhận độc lập đóng vai trò gì trong xu hướng này?

1. Thị trường xuất khẩu sinh khối Việt Nam

Việt Nam có lợi thế về nguồn nguyên liệu từ rừng trồng, hoạt động chế biến gỗ và các phụ phẩm sản xuất. Trong đó, viên nén gỗ chủ yếu được xuất khẩu sang Nhật Bản và Hàn Quốc, phục vụ nhu cầu nhiên liệu sinh khối.

Theo báo cáo của Forest Trends và Chi hội Viên nén Gỗ Việt Nam, trong 10 tháng đầu năm 2025, Việt Nam xuất khẩu gần 6,6 triệu tấn viên nén gỗ, đạt 962,2 triệu USD, tăng lần lượt 34,8% về lượng và 48,5% về giá trị so với cùng kỳ năm trước.

Nhật Bản tiếp tục là thị trường lớn nhất, trong khi Hàn Quốc có nhiều biến động do cạnh tranh về giá và thay đổi nhu cầu mua hàng.

Bên cạnh viên nén, dăm gỗ cũng là mặt hàng xuất khẩu quan trọng của ngành gỗ Việt Nam. Tuy nhiên, phần lớn dăm gỗ xuất khẩu phục vụ công nghiệp giấy và bột giấy, vì vậy cần phân biệt với dăm gỗ sử dụng cho năng lượng.

2. Các thị trường nhập khẩu yêu cầu gì về tính bền vững?

Yêu cầu đối với sinh khối khác nhau tùy theo thị trường, mục đích sử dụng và điều kiện của khách hàng.

Ngoài quy định pháp lý, các nhà nhập khẩu và người sử dụng cuối có thể đưa ra yêu cầu chứng nhận riêng trong hợp đồng.

Do đó, việc một sản phẩm được chấp nhận tại thị trường này không đồng nghĩa với việc sản phẩm tự động đáp ứng mọi yêu cầu tại thị trường khác.

3. Những chương trình chứng nhận nào liên quan đến sinh khối?

Một số chương trình chứng nhận phổ biến trong chuỗi cung ứng sinh khối và nhiên liệu bền vững bao gồm:

• SBP (Sustainable Biomass Program): Tập trung vào tính bền vững của sinh khối gỗ, nguồn nguyên liệu và chuỗi cung ứng.
• FSC và PEFC: Liên quan đến quản lý rừng và chuỗi hành trình sản phẩm.
• ISCC EU, REDcert-EU và SURE: Các chương trình có phạm vi liên quan đến chứng minh tính bền vững và yêu cầu của khung pháp lý năng lượng tái tạo EU.
• ENplus: Tập trung vào chất lượng viên nén gỗ, không thay thế chứng nhận tính bền vững theo RED.

Các chương trình có mục tiêu, phạm vi và cơ chế công nhận khác nhau. Một chứng chỉ không mặc nhiên đáp ứng tất cả các yêu cầu của mọi thị trường.

4. Vai trò của chứng nhận đối với hoạt động xuất khẩu

Chứng nhận độc lập cung cấp cơ sở để các bên liên quan xác minh sự phù hợp của doanh nghiệp hoặc sản phẩm với những yêu cầu cụ thể của chương trình chứng nhận.

Trong thương mại sinh khối, chứng nhận có thể được sử dụng để:

• Cung cấp bằng chứng về nguồn gốc và các đặc tính bền vững trong phạm vi chứng nhận.
• Hỗ trợ việc xác minh thông tin chuỗi cung ứng và dữ liệu GHG khi chương trình yêu cầu.
• Đáp ứng điều kiện chứng nhận của khách hàng hoặc cơ chế quản lý có liên quan.

Chứng nhận không thay thế toàn bộ nghĩa vụ pháp lý và không bảo đảm sản phẩm được chấp nhận tại mọi thị trường.

5. Dịch vụ chứng nhận của Control Union

Control Union cung cấp các dịch vụ đánh giá và chứng nhận độc lập trong lĩnh vực lâm nghiệp, sinh khối và chuỗi cung ứng bền vững.

Thông qua các đơn vị chứng nhận có phạm vi phê duyệt phù hợp trong hệ thống Control Union, hoạt động đánh giá được thực hiện theo yêu cầu của từng chương trình, bảo đảm nguyên tắc khách quan và độc lập.

Doanh nghiệp có nhu cầu tìm hiểu dịch vụ chứng nhận sinh khối và nhiên liệu bền vững có thể liên hệ Control Union Việt Nam để được cung cấp thông tin về chương trình, phạm vi chứng nhận, quy trình đăng ký và hoạt động đánh giá.